عنوان: تأمین مالی جمعی در ایران؛ فرآیند اجرایی و ملاحظات حسابداری
Persian Function For EXCEL.xla
مقدمه
تأمین مالی جمعی یکی از ابزارهای نوین تأمین منابع مالی برای کسبوکارهاست که در بازار سرمایه ایران و تحت نظارت سازمان بورس و اوراق بهادار و شرکت فرابورس ایران انجام میشود. در این روش، منابع مالی موردنیاز یک طرح یا کسبوکار از طریق مشارکت تعداد زیادی سرمایهگذار تأمین میشود و سرمایهگذاران در منافع حاصل از اجرای طرح مشارکت میکنند.
این ابزار در سالهای اخیر بهعنوان یکی از روشهای مهم تأمین مالی شرکتها و کسبوکارهای در حال توسعه مورد استفاده قرار گرفته است. چارچوب اجرایی این ابزار بر اساس «دستورالعمل تأمین مالی جمعی» و ابلاغیههای کارگروه ارزیابی تأمین مالی جمعی تعیین شده و اجرای آن از طریق سکوهای دارای مجوز و تحت نظارت فرابورس انجام میشود.
ارکان اصلی در تأمین مالی جمعی
در ساختار رسمی تأمین مالی جمعی چند نقش اصلی وجود دارد که هرکدام وظایف مشخصی در فرآیند تأمین مالی دارند.
متقاضی: شخص حقوقی که برای اجرای یک طرح اقتصادی یا توسعه فعالیت خود نیاز به منابع مالی دارد و درخواست تأمین مالی را ارائه میکند.
عامل: شخص حقوقی دارای مجوز که مسئول مدیریت فرآیند تأمین مالی جمعی و راهبری سکوی تأمین مالی است.
سکو: پلتفرم الکترونیکی که اطلاعات طرح، فراخوان سرمایهگذاری و سایر اطلاعات موردنیاز سرمایهگذاران در آن منتشر میشود.
تأمینکننده: اشخاص حقیقی یا حقوقی که منابع مالی موردنیاز طرح را تأمین میکنند و در منافع حاصل از اجرای آن مشارکت دارند.
ناظر فنی یا مالی: شخص یا نهادی که ارزیابی فنی یا نظارت بر اجرای طرح را انجام میدهد.
گواهی شراکت: ورقه بهاداری که بهصورت الکترونیکی برای سرمایهگذاران صادر میشود و نشاندهنده میزان مشارکت آنان در طرح است.
فرآیند اجرایی تأمین مالی جمعی
مطابق دستورالعملهای فرابورس، اجرای یک طرح تأمین مالی جمعی معمولاً طی چند مرحله انجام میشود.
در مرحله نخست، متقاضی طرح درخواست خود را به یکی از سکوهای دارای مجوز ارائه میکند. در این مرحله اطلاعاتی مانند طرح کسبوکار، صورتهای مالی، برنامه اجرایی و مشخصات شرکت متقاضی مورد بررسی اولیه قرار میگیرد. این ارزیابی ممکن است توسط عامل یا ناظر فنی و مالی انجام شود.
در صورت تأیید اولیه طرح، قراردادهای لازم میان متقاضی و عامل منعقد شده و مستندات تکمیلی از متقاضی دریافت میشود.
در مرحله بعد، برای طرح موردنظر نماد اختصاصی از فرابورس ایران دریافت میشود. دریافت این نماد به معنای ثبت رسمی طرح در چارچوب مقررات بازار سرمایه است.
پس از دریافت نماد، فراخوان تأمین مالی در سکوی مربوطه منتشر میشود. در این فراخوان اطلاعاتی مانند مشخصات متقاضی، مبلغ موردنیاز طرح، زمانبندی جمعآوری سرمایه، مدت اجرای طرح و نحوه تسویه سرمایهگذاران ارائه میشود.
در ادامه سرمایهگذاران میتوانند در بازه زمانی مشخص در طرح مشارکت کنند. پس از تکمیل فرآیند تأمین مالی، منابع جمعآوریشده مطابق قرارداد در اختیار متقاضی قرار میگیرد تا اجرای طرح آغاز شود. در پایان دوره نیز تسویه با سرمایهگذاران بر اساس شرایط تعیینشده انجام میشود.
سقفها و محدودیتهای مقرراتی
در مقررات تأمین مالی جمعی برای مدیریت ریسک و حمایت از سرمایهگذاران، محدودیتهایی در نظر گرفته شده است.
بر اساس ضوابط اجرایی این بازار، سقف تأمین مالی برای هر طرح میتواند تا حدود ۲۵۰ میلیارد تومان افزایش یابد که این سقف در دورههای مختلف توسط کارگروه ارزیابی تأمین مالی جمعی قابل بازنگری است.
همچنین متقاضی طرح موظف است بخشی از منابع مالی پروژه را شخصاً تأمین کند تا همراستایی منافع میان متقاضی و سرمایهگذاران حفظ شود.
از سوی دیگر برای سرمایهگذاران حقیقی نیز محدودیتهایی در میزان مشارکت در هر طرح در نظر گرفته شده است تا از تمرکز بیش از حد سرمایهگذاری در یک پروژه جلوگیری شود.
نرخ بازده در تأمین مالی جمعی
در تأمین مالی جمعی معمولاً نرخ سود یکسان و ثابتی برای همه طرحها وجود ندارد. بازده هر طرح به شرایط اقتصادی پروژه، مدت اجرای آن، نحوه تسویه، ساختار قرارداد و هزینههای مرتبط بستگی دارد.
به همین دلیل هنگام ارزیابی یک طرح باید عواملی مانند مدت سرمایهگذاری، زمانبندی پرداختها، کارمزدهای مرتبط با سکو و سایر هزینههای جانبی مورد توجه قرار گیرد. بررسی این عوامل به سرمایهگذاران کمک میکند تا تصویر دقیقتری از بازده واقعی سرمایهگذاری خود به دست آورند.
ملاحظات حسابداری در تأمین مالی جمعی
از منظر حسابداری، اجرای تأمین مالی جمعی برای شرکت متقاضی رویدادهای مالی مختلفی ایجاد میکند. در مراحل اولیه ممکن است هزینههایی مانند کارمزدهای بانکی، هزینههای مربوط به عرضه طرح، کارمزد سکو و هزینههای مشاوره مالی ایجاد شود.
با آغاز فرآیند تأمین مالی و دریافت منابع حاصل از آن، رویدادهای مالی مرتبط با دریافت وجوه، ثبت تعهدات مالی و شناسایی هزینههای مرتبط در سیستم حسابداری ثبت میشود.
در طول دوره اجرای طرح نیز هزینههای مالی مرتبط با تأمین منابع بهتدریج در دورههای مالی شناسایی شده و در زمانهای مقرر تسویه میشود. در پایان دوره اجرای طرح نیز پرداخت سود یا تسویه با سرمایهگذاران بر اساس قرارداد انجام خواهد شد.
در آموزشهای حسابداری مربوط به تأمین مالی جمعی، نحوه ثبت این رویدادها در مراحل مختلف از جمله قبل از دریافت منابع، زمان دریافت تأمین مالی و دورههای پرداخت سود مورد بررسی قرار میگیرد تا آثار مالی این نوع تأمین مالی در صورتهای مالی شرکت بهدرستی منعکس شود.
جمعبندی
تأمین مالی جمعی یکی از ابزارهای مهم بازار سرمایه برای تأمین منابع مالی کسبوکارها محسوب میشود. این روش امکان جذب سرمایه از تعداد زیادی سرمایهگذار را فراهم میکند و در عین حال تحت نظارت سازمان بورس و فرابورس ایران اجرا میشود.
آشنایی با فرآیند اجرایی این ابزار، مقررات حاکم بر آن و ملاحظات حسابداری مرتبط میتواند به مدیران مالی، حسابداران و سرمایهگذاران کمک کند تا درک دقیقتری از نحوه استفاده از این روش تأمین مالی و آثار مالی آن داشته باشند.
منابع
دستورالعمل تأمین مالی جمعی، مصوب شورای عالی بورس و اوراق بهادار، شرکت فرابورس ایران
https://www.ifb.ir/Files/CrowdFunding/دستورالعمل تامین مالی جمعی.pdf
صفحه رسمی تأمین مالی جمعی در فرابورس ایران
https://www.ifb.ir/Finstars/CrowdFunding.aspx
سامانه تأمین مالی جمعی فرابورس ایران
https://cf.ifb.ir
