آموزش حسابداری تسهیلات بانکی در اکسل
تفکیک اصل و فرع اقساط + ثبت اسناد حسابداری + حصه جاری و بلندمدت + نحوه ارائه در صورتهای مالی
یکی از موضوعات مهم در حسابداری تسهیلات بانکی، تفکیک صحیح اصل و فرع اقساط و ثبت استاندارد اسناد حسابداری است. بسیاری از حسابداران، مدیران مالی و صاحبان کسبوکار هنگام ثبت اقساط بانکی با پرسشهایی مانند موارد زیر مواجه میشوند:
- چگونه اصل و بهره هر قسط را محاسبه کنیم؟
- ثبت حسابداری دریافت وام چگونه انجام میشود؟
- تفاوت روش خالص و ناخالص در حسابداری تسهیلات چیست؟
- بدهی تسهیلات در صورتهای مالی چگونه بین بدهی جاری و غیرجاری تفکیک میشود؟
- هزینه مالی تسهیلات در صورتهای مالی در کجا ارائه میشود؟
در این آموزش علاوه بر معرفی فرمولهای PMT ،PPMT و IPMT در اکسل، نحوه ثبت حسابداری تسهیلات، تفکیک حصه جاری و بلندمدت و نحوه ارائه در صورتهای مالی نیز بررسی میشود.
اهمیت تفکیک اصل و فرع تسهیلات
در زمان دریافت وام، مبلغ دریافتی از بانک اصل تسهیلات محسوب میشود. اما مبلغی که طی دوره بابت تأمین مالی پرداخت میشود بهره یا فرع تسهیلات است.
هر قسط تسهیلات شامل دو بخش است:
- بازپرداخت اصل بدهی
- پرداخت هزینه مالی (بهره)
تفکیک صحیح این دو بخش باعث میشود:
- مانده واقعی بدهی مشخص شود
- هزینه مالی دوره بهدرستی شناسایی گردد
- صورتهای مالی از دقت و قابلیت اتکای بیشتری برخوردار باشند
فرمولهای مهم اکسل برای محاسبه اقساط تسهیلات
در نرمافزار Excel سه تابع بسیار کاربردی برای محاسبه اقساط وجود دارد.
تابع PMT
برای محاسبه مبلغ هر قسط استفاده میشود:
=PMT(rate,nper,pv)
تابع PPMT
برای محاسبه سهم اصل هر قسط استفاده میشود:
=PPMT(rate,per,nper,pv)
تابع IPMT
برای محاسبه سهم بهره هر قسط استفاده میشود:
=IPMT(rate,per,nper,pv)
در این فرمولها:
rate= نرخ بهره دورهایnper= تعداد کل اقساطpv= مبلغ اصل تسهیلاتper= شماره قسط موردنظر
اگر اقساط ماهانه باشد، نرخ سود سالانه باید بر 12 تقسیم شود.
مثال محاسبه اقساط در اکسل
فرض کنید:
- مبلغ وام: 500,000,000 ریال
- نرخ سود سالانه: 18%
- تعداد اقساط: 36 ماه
محاسبه مبلغ هر قسط
=PMT(18%/12,36,-500000000)
محاسبه سهم اصل قسط اول
=PPMT(18%/12,1,36,-500000000)
محاسبه سهم بهره قسط اول
=IPMT(18%/12,1,36,-500000000)
با استفاده از این توابع میتوان جدول کامل بازپرداخت تسهیلات و مانده بدهی در هر دوره را در اکسل محاسبه کرد.
روشهای حسابداری تسهیلات بانکی
در حسابداری معمولاً دو روش برای ثبت تسهیلات استفاده میشود:
- روش خالص
- روش ناخالص
ثبت حسابداری تسهیلات به روش خالص
در روش خالص، هنگام دریافت وام فقط اصل تسهیلات ثبت میشود و هزینه مالی به مرور زمان شناسایی میشود.
ثبت دریافت تسهیلات
بانک بدهکار تسهیلات مالی پرداختنی بستانکار
مثال:
بانک 500,000,000 تسهیلات مالی پرداختنی 500,000,000
ثبت پرداخت هر قسط
تسهیلات مالی پرداختنی بدهکار هزینه مالی تسهیلات بدهکار بانک بستانکار
ثبت حسابداری تسهیلات به روش ناخالص
در روش ناخالص، کل تعهد شامل اصل و سود تسهیلات در ابتدای دریافت وام شناسایی میشود. در این روش از حساب «بهره سنوات آتی» استفاده میشود.
فرض کنید:
- اصل وام: 500,000,000 ریال
- مجموع سود تسهیلات: 120,000,000 ریال
ثبت دریافت تسهیلات
بانک 500,000,000 بهره سنوات آتی 120,000,000 تسهیلات مالی پرداختنی 620,000,000
ثبت پرداخت قسط
تسهیلات مالی پرداختنی بدهکار بانک بستانکار
ثبت شناسایی هزینه مالی دوره
هزینه مالی تسهیلات بدهکار بهره سنوات آتی بستانکار
تفکیک حصه جاری و حصه بلندمدت تسهیلات
در زمان تهیه صورتهای مالی، بدهی تسهیلات باید به دو بخش تفکیک شود:
- حصه جاری تسهیلات
- حصه بلندمدت تسهیلات
حصه جاری تسهیلات به بخشی از بدهی گفته میشود که طی دوازده ماه آینده باید پرداخت شود و در بخش بدهیهای جاری صورت وضعیت مالی ارائه میشود.
حصه بلندمدت تسهیلات شامل اقساطی است که سررسید آنها بیش از دوازده ماه پس از تاریخ صورتهای مالی است و در بخش بدهیهای غیرجاری گزارش میشود.
مثال
اگر مانده تسهیلات در پایان سال 400,000,000 ریال باشد و مجموع اقساط قابل پرداخت طی دوازده ماه آینده 120,000,000 ریال باشد:
- بدهی جاری (حصه جاری): 120,000,000 ریال
- بدهی غیرجاری (حصه بلندمدت): 280,000,000 ریال
ارائه هزینه مالی در صورت سود و زیان
هزینه مالی یا فرع تسهیلات که طی دوره مالی تحمل شده است باید در صورت سود و زیان در بخش هزینههای غیرعملیاتی و تحت عنوان «هزینه مالی» شناسایی شود.
البته در صورتی که شرایط استاندارد حسابداری شماره 13 ایران با عنوان «مخارج تأمین مالی» برقرار باشد، این هزینهها میتوانند به بهای تمامشده دارایی واجد شرایط اضافه شوند.
در این حالت بهره تسهیلات به عنوان بخشی از بهای تمامشده دارایی ثبت میشود.
ارائه تسهیلات در صورت جریانهای نقدی
در صورت جریانهای نقدی، دریافت و بازپرداخت تسهیلات در بخش فعالیتهای تأمین مالی ارائه میشود.
اقلام زیر معمولاً به صورت جداگانه افشا میشوند:
- دریافت تسهیلات بانکی
- بازپرداخت اصل تسهیلات
- پرداخت بهره تسهیلات
نکته مهم این است که اصل تسهیلات دریافتی و اصل تسهیلات بازپرداختشده طی دوره قابل تهاتر با یکدیگر نیستند و باید جداگانه در صورت جریانهای نقدی ارائه شوند.
جمعبندی
در حسابداری تسهیلات بانکی، تفکیک اصل و فرع اقساط اهمیت زیادی دارد. حسابداران باید بتوانند هزینه مالی هر دوره را بهدرستی شناسایی کنند، مانده واقعی بدهی را محاسبه نمایند و بدهی تسهیلات را در صورتهای مالی بهدرستی بین بدهیهای جاری و غیرجاری تفکیک کنند.
استفاده از فرمولهای PMT ،PPMT و IPMT در اکسل این امکان را فراهم میکند که جدول بازپرداخت تسهیلات، سهم اصل و بهره هر قسط و مانده بدهی در هر دوره بهصورت دقیق محاسبه شود و اطلاعات لازم برای ثبت اسناد حسابداری و تهیه صورتهای مالی بهسادگی در اختیار حسابدار قرار گیرد.
در ویدیوی آموزشی این صفحه نحوه محاسبه اقساط تسهیلات در اکسل، تفکیک اصل و بهره، ثبت اسناد حسابداری و نحوه ارائه تسهیلات در صورتهای مالی بهصورت کامل آموزش داده شده است.
